U vindt ons ook op
U aangeboden door
Finkers1993Charicature2

Waarom genres er toe doen

De rode draad in al mijn onderwijs van de voorbije twintig jaar is het belang van genres en kennis daarover. Vorige maand is er nog een boek verschenen met recent onderzoek over genres en taal waaraan ik heb meegewerkt. Waarom vind ik genres belangrijk? Omdat ze verwachtingen genereren over wat er komen gaat in een tekst en daarmee de lezer helpen bij het begrijpen van de tekst.

Je kunt dat mooi laten zien als genres geparodieerd worden. Herman Finkers is daar een meester in. In 1993 had hij een programma “Ik ben me er eentje”, waarin hij een weinig succesvolle sollicitatiebrief voorlas. De brief eindigt als volgt “Hopende dat ik hiermee een sollicitatiebrief heb geschreven, teken ik in afwachting van uw afwijzing, etc., etc.”.

Waarom vinden we dit leuk? Omdat we weten hoe het hoort in een sollicitatiebrief, en op grond van die kennis hebben we verwachtingen over wat er komen gaat. Daar speelt Finkers mee. We weten dat je in zo’n brief een reden voor de sollicitatie mag verwachten, net zo goed als bewijs dat de briefschrijver een geschikte kandidaat is. Als die informatie dan niet komt, dan vinden we de tekst moeilijk te begrijpen of we vinden hem komisch.

Mijn favoriete voorbeeld van hoe het mis kan gaan in zo’n genre is een foutmelding van de browser Netscape. Voor de jongere lezers: dat was één van de eerste grafische internetbrowsers waarmee we in de jaren ’90 het World Wide Web op gingen. Op een gegeven moment kreeg ik de volgende foutmelding.

Netscape Error messageOp het eerste gezicht lijkt er weinig mis met deze tekst: hij ziet er uit als een volwaardige foutmelding, die bestaat uit een mededeling (de feitelijke foutmelding) en een toelichting op die mededeling, in de vorm van een reden voor de fout.

Toch gaat het mis. Die toelichting op de mededeling ziet er misschien wel uit als een toelichting; sterker nog de schrijver heeft er voor gezorgd dat daarover geen misverstanden bestaan, door het gebruik van het woord Reason. Maar de doorsnee Netscapegebruiker is met deze foutmelding helemaal niet geholpen: nummer 31 zegt hem of haar helemaal niets en legt al helemaal niet uit waarom een toepassing niet gestart kan worden.

Goede schrijvers kennen de regels van een genre en anticiperen op de verwachtingen die zo’n genre bij de lezer opwekken. Hele goede schrijvers kunnen met die regels ook nog eens spelen.

Verder lezen

Spooren, W. (2013). Nieuwe media, nieuwe genres. Oratie. Nijmegen: Radboud Universiteit.

Deel dit op sociale media:
    Over de auteur:

    Wilbert SpoorenWilbert Spooren is hoogleraar Taalbeheersing van het Nederlands aan de Radboud Universiteit Nijmegen.View all posts by Wilbert Spooren →

    Je kan reageren