U vindt ons ook op
U aangeboden door
BebordingAntwerpen2

Begrijpelijke beelden

Gelezen in de Volkskrant van 30 oktober: Het Vlaamse Verkeerscentrum heeft op de rondweg rond Antwerpen wat kleine aanpassingen gedaan, met als belangrijkste wijziging: de pijl op de borden wijst niet langer omlaag maar omhoog. Het resultaat is spectaculair: veel minder files en 40 % minder ‘verliesuren’ voor de automobilisten.

FileduurAntwerpen

‘Een pijl naar boven is minder dwingend’

De verklaring van een vertegenwoordiger van het Verkeerscentrum: een pijl naar boven is minder dwingend en daarom hebben automobilisten minder het gevoel onmiddellijk te moeten kiezen welke rijbaan ze nemen.

Of het zo eenvoudig ligt valt nog maar te bezien, want met de pijlrichting veranderde ook de wegmarkering, maar het resultaat is intrigerend: zelden zie je de effectiviteit van goed tekstontwerp zo duidelijk in beeld gebracht.

Woord en beeld combineren

Teksten waarin woorden en beelden gecombineerd worden zijn lastig. Woord en beeld moeten elkaar ondersteunen en dat is soms ingewikkeld. Geen wonder dat het nogal eens misgaat.

De mensa van de VU

Van mijn eerste voorbeeld heb ik geen foto, alleen nog maar een zelfgemaakte tekening.

VU_Mensa

Dit bord stond in de mensa van de Vrije Universiteit in Amsterdam kort na een verbouwing. Voorheen was hier een ingang, maar nu niet meer. Dat wordt in woord en in beeld uitgedrukt. Maar is dat echt zo? Het beeld zegt ons: “Dit is geen ingang”. In woord staat er net iets anders: “Dit is een uitgang!”. Nu zult u zeggen “Dit is geen ingang” of “Dit is een uitgang”, dat is toch hetzelfde? Maar dat is niet zo. Het beeld suggereert: “hier mag je niet in”; de tekst suggereert: “hier mag je uit”. Door die mixed messages heb ik dit altijd een heel verwarrend bord gevonden.

De Refter van de Radboud Universiteit

Ook mijn tweede voorbeeld komt uit een mensa, de Refter van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hier is met de informatie niet zo veel mis: ons wordt gewezen waar de ingang is. Het enige wat hier vreemd is, is de plaatsing: dit bord zie je alleen maar als je net klaar bent met lunchen en net op de afruimband (links) je lege dienblad hebt weggezet.

IngangLunch

Goed tekstontwerp is een ingewikkelde interactie van inhoud, structuur, stijl en vormgeving; de effectiviteit van een tekst hangt af van de gebruiksdoelen van de lezer, zijn of haar achtergrond en de gebruikssituatie. Op al die punten kan het misgaan, en dat geldt ook voor het gebruik van beeld.

Verder lezen

  • Jos van den Broek, Willem Koetsenruijter, Jaap de Jong en Laetitia Smit (2010). Beeldtaal: Perspectieven voor makers en gebruikers. Bussum: Boom Onderwijs.
    Over de retorische effecten van het gebruik van beeld.
  • Sander Hermsen & Reint Jan Renes (2014). Ontwerpen voor gedragsverandering. Utrecht: Centre of Expertise Creative Industry.
    Allerlei handige praktijktips voor het ontwerp van campagnes [met dank aan Christine Liebrecht].
  • Anoniem (2015). Evaluatie belijningsmaatregel R1 binnenring in Antwerpen-Zuid: Studierapport. Antwerpen: Departement Mobiliteit en Openbare Werken.
Deel dit op sociale media:
    Over de auteur:

    Wilbert SpoorenWilbert Spooren is hoogleraar Taalbeheersing van het Nederlands aan de Radboud Universiteit Nijmegen.View all posts by Wilbert Spooren →

    Je kan reageren